V&A Café: Το πρώτο εστιατόριο μουσείου στον κόσμο μετρά 170 χρόνια ζωής

Το Victoria & Albert Museum, όπως είναι πλέον το όνομά του -φόρος τιμής στο βασιλικό ζεύγος Βικτωρίας και Αλβέρτου που προώθησαν τις τέχνες και τις επιστήμες- είναι το μεγαλύτερο μουσείο διακοσμητικών τεχνών στον κόσμο, περίφημο για τις ανεξάντλητες συλλογές του και τις εξαιρετικές περιοδικές εκθέσεις που διοργανώνει. Το V&A Café αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της επίσκεψης, όχι μόνο λόγω των ολόφρεσκων ζεστών και κρύων πιάτων του μενού, αλλά και για την εμπειρία ενός γεύματος στους θεαματικούς χώρους με τη μακραίωνη ιστορία. Το V&A Café άλλαξε τη φιλοσοφία των μουσείων!

Από τη Μαρία Καλοπούλου

Ο πρώτος διευθυντής του μουσείου Henry Cole, οραματίστηκε όχι μόνο έναν πολιτιστικό χώρο, αλλά και μία αλλαγή από τους τόπους συνάθροισης τότε, με άλλα λόγια τις παμπ εγκαινιάζοντας απογευματινές επισκέψεις στο μουσείο. Η επόμενη σκέψη ήταν να δημιουργήσει ένα εστιατόριο εντός του μουσείου, ως τόπο κοινωνικής διασκέδασης που θα ολοκλήρωνε την εμπειρία.

Η πείρα του Henry Cole από τη Μεγάλη Έκθεση του 1851, ότι οι επισκέπτες έχουν ανάγκη από μια κούπα τσάι κι ένα κομμάτι κέικ ή ένα ζεστό γεύμα, οδήγησε στις πρώτες εγκαταστάσεις εστίασης εντός μουσείου, το Refreshment Room του V&A που εγκαινιάστηκε το 1856, μια κίνηση σχεδόν… επαναστατική για την εποχή.

Καθώς το κοινό περνούσε από τους κήπους του μουσείου, δεν το υποδέχονταν τα εντυπωσιακά εκθέματα, αλλά τρεις αψίδες με γυάλινες πόρτες που οδηγούσαν στους τρεις χώρους του αναψυκτηρίου, μιας προσωρινής κατασκευής στην ανατολική πτέρυγα του κτηρίου.

Σχεδιασμένες από τον Francis Fowke, οι αίθουσες με τα ενσωματωμένα ξύλινα δοκάρια που αναβίωναν το τυδωριανό στυλ, έρχονταν σε έντονη αντίθεση με το ύφος του μουσείου, με αποτέλεσμα μία από τις εγκυρότερες εφημερίδες της εποχής να τις χαρακτηρίσει «αποκρουστικά άσχημες». Προς μεγάλη ευχαρίστηση των κριτικών, αυτή η πρώτη κατασκευή κατεδαφίστηκε το 1867.

Η αριστοκρατική μεγαλοπρέπεια του Gamble Room

Τρεις χώροι εστίασης τις αντικατέστησαν άμεσα -με τα διακριτά ονόματα Gamble, Poynter και Morris, αλλά ως ενιαίο εστιατόριο- με τις εργασίες διακόσμησης που ξεκίνησαν το 1868 να κρατήσουν για πολλά χρόνια.

Η πρώτη αίθουσα, Gamble Room, βρισκόταν ακριβώς απέναντι από αυτό που προοριζόταν να είναι η κύρια είσοδος, ώστε να δελεάζει τους επισκέπτες με τις λαχταριστές μυρωδιές της κουζίνας αλλά και τον εύθυμο, φιλόξενο τόνο που έδιναν οι πελάτες.

Η εκθαμβωτική διακόσμηση με αψίδες, κίονες ιωνικού ρυθμού, μαρμάρινα τζάκια, πολύχρωμα κεραμικά, γυαλί και σμάλτο δημιουργούσαν έναν χώρο με λάμψη, που θύμιζαν τα πλούσια και χαρούμενα στολισμένα καφέ του Παρισιού.

Εμπνευστής του περίτεχνου ντεκόρ ήταν ο Godfrey Sykes, ένας νεαρός καλλιτέχνης που προσλήφθηκε από τον Cole, με τη σκυτάλη να περνά μετά τον πρόωρο θάνατό του στον σχεδιαστή James Gamble που χάρισε στην αίθουσα το όνομά του.

Ο μεγαλοπρεπής χώρος συμπληρώνεται με καθρέφτες κεραμικές κορνίζες, σκαλιστές σκηνές, πόρτες και βιτρό παράθυρα, η δε οροφή, με τα σιδερένια φύλλα με σμάλτο θύμιζαν τις επισμαλτωμένες πινακίδες με τα ονόματα των σιδηροδρομικών σταθμών της εποχής.

Για ψητά της σχάρας… στο Poynter Room

Μικρότερη και αποπνέοντας μια διαφορετική αίσθηση, η τραπεζαρία στα ανατολικά του Gamble Room, ονομάζονταν Grill Room -μετέπειτα Poynter Room- και εξειδικεύονταν στα ψητά σχάρας!

Ο ζωγράφος Edward J. Poynter που επιλέχθηκε για να διακοσμήσει τον χώρο, χρησιμοποίησε κεραμικά στους τοίχους, κυρίως γαλάζιους-λευκούς τόνους των παραδοσιακών ολλανδικών κεραμικών με μία φεμινιστική… πινελιά, αφού οι μαθήτριες της Εθνικής Σχολής Καλών Τεχνών ανέλαβαν το έργο!

Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή πολυτέλεια του Gamble Room, το Poynter Room φανέρωνε τις ανατολίτικες επιρροές του, ειδικά στα κυματιστά μοτίβα και τα εξωτικά σχέδια με λουλούδια και παγώνια, λεπτομέρειες που προμήνυαν την έλευση του κινήματος του Αισθητισμού στη Βρετανία. Φρούτα και λουλούδια παρεμβάλλονταν ανάμεσα σε πορτρέτα γυναικών από την κλασική λογοτεχνία: της Ωραίας Ελένης, της Αφροδίτης, της Μήδειας και της Σαπφούς.

Το Morris Room του γοτθικού ρυθμού

Μπορεί ο William Morris, ένας από τους πιο διάσημους σχεδιαστές της βικτωριανής περιόδου και ένας από τους πρωτεργάτες στο Κίνημα Arts & Cafts, περιέργως, πρότεινε ένα σχέδιο επηρεασμένο από τα χαρακτηριστικά της Γοτθικής Αναγέννησης με ένθετα πλαίσια ελισαβετιανού στιλ.

Ζήτησε, μάλιστα, τη βοήθεια των φίλων του στο εγχείρημα που έμελλε να πάρει το όνομά του: Ο μεν αρχιτέκτονας Philip Webb εμπνεύστηκε από μια μεγάλη ποικιλία μεσαιωνικών και εκκλησιαστικών πηγών, ενώ ο ζωγράφος Edward Bourne-Jones πρόσθεσε τα ζώδια και εικόνες μεσαιωνικών γυναικών που εκτελούν οικιακές εργασίες.

Το αποτέλεσμα ήταν μια πράσινων τόνων τραπεζαρία με επένδυση από ίδιας απόχρωσης ξύλο οξιάς, κυκλωμένη από ένα γυψανάγλυφο κλαδιών ελιάς και μια ζωφόρο με κυνηγόσκυλα που κυνηγούν λαγούς, ενώ η οροφή στολίστηκε με γεωμετρικά μοτίβα και φλοράλ αραβουργήματα και τα παράθυρα με βιτρό φιγούρες.

Γαστρονομική εμπειρία σε ένα μοναδικό περιβάλλον

Σχεδόν δύο αιώνες μετά, οι έπαινοι που έχουν συγκεντρώσει οι τρεις αίθουσες του V&A Café για τον πλούτο και το εύρος της διακόσμησής τους δικαιώνουν το πρωτοποριακό όραμα και την επιμονή του Henry Cole ότι αυτοί οι τρεις χώροι εστίασης θα έπρεπε να αντανακλούν ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων καλλιτεχνικών ρευμάτων σχεδιασμού και διακόσμησης.

Από τα αναγεννησιακά πρότυπα του Gamble Room και τη διεθνή αισθητική του Poynter Room, μέχρι τον πλούσιο εκλεκτικισμό του Morris Room, το εστιατόριο αναδεικνύει την ιστορία του.

Το Gamble Room εξακολουθεί να λαμποκοπά με τους χρυσαφένιους τόνους και την περίτεχνη διακόσμηση, ενώ παραμένοντας απαράλλαχτο και διαθέτοντας επιπλέον ένα πιάνο με ουρά στο κέντρο, σε μεταφέρει απευθείας στα τέλη του 19ου αιώνα.

Το δικό τους ξεχωριστό ύφος διατηρούν και οι αίθουσες Poynter και Morris, συνεχίζοντας να εντυπωσιάζουν τους πεινασμένους επισκέπτες σήμερα όσο και 170 χρόνια πριν με τους self service μπουφέδες, να είναι εξαιρετικά δημοφιλείς την ώρα του μεσημεριανού.

Το μενού στο V&A Café αλλάζει καθημερινά, περιλαμβάνοντας σταθερά μια μεγάλη ποικιλία πιάτων, ενώ το ίδιο δελεαστικά είναι και τα υπέροχα γλυκά του που συνοδεύονται από ζεστά ροφήματα, χυμούς και αναψυκτικά.

V&A Café: Cromwell Road, South Kensington